Proceswater
In vrijwel ieder bedrijf wordt gebruik gemaakt van water: als vervoersmiddel, als koelvloeistof of als transportmiddel voor warmte. Daarnaast wordt water ook gebruikt als procesmiddel en oplosmiddel. Water kent dus veel toepassingsgebieden. Hieronder zullen enkele toepassingen van water in bedrijfsprocessen worden toegelicht.
Koelwater
In veel industriële processen komt warmte vrij die moet worden afgevoerd. Dit om de processtroom of het product op de juiste temperatuur te brengen en te houden. Meestal vindt de warmte-afvoer plaats met behulp van warmtewisselaars met water als koelvloeistof. Dit houdt in dat het koelwater geen hoge begintemperatuur mag hebben, omdat het de proceswarmte op moet kunnen nemen.
In veel gevallen wordt het water na gebruik weer gekoeld in een koeltoren en hergebruikt. De verliezen die tijdens het proces onder andere door verdamping optreden moeten worden aangevuld met vers water.
Specifiek proceswater
Specifiek proceswater is een verzamelnaam voor het water dat gebruikt wordt bij specifieke processen. Hierbij kan men denken aan het spoelen of wassen van producten, waarbij natuurlijk geen verontreinigingen uit het water in het product mogen komen.
Spoelen
Water voor schoonmaakdoeleinden ten behoeve van vloeren, machines, reactoren, enzovoort. Aan dit water worden meestal geen hoge eisen gesteld, behalve in de voedings- en genotsmiddelenindustrie en in farmaceutische bedrijven, waar de hygiënenormen hoog liggen.
Voorbehandeling proceswater
Wanneer bekend is wat voor soort water voor het bedrijf beschikbaar is, kan worden nagegaan welke voorbehandelingen nodig zijn om het geschikt te maken voor gebruik. Dit is vooral van belang als er geen drinkwater maar ander soort water bijvoorbeeld oppervlaktewater wordt gebruikt. Die soorten zijn in eerste instantie relatief goedkoop, want door hoge drinkwatertarieven probeert de Nederlandse overheid het gebruik van drinkwater voor industriële toepassingen te voorkomen. Een nadeel van ander soort water kan de kwaliteit zijn. Drinkwater moet aan hoge kwaliteitseisen voldoen en wordt daarvoor grondig gezuiverd en getest. Het is dus erg zuiver water met een constante samenstelling. Dat geld lang niet altijd voor water van andere oorsprong. Maar door dit water in de fabriek voor te behandelen tot het de kwaliteit heeft die nodig is voor het proces kan het toch goed bruikbaar zijn.
Beschikbare watersoorten
In het algemeen kunnen er meerdere soorten water gebruikt worden voor de omzetting naar proceswater. Vaak is op de plaats van het bedrijf maar een van de soorten prominent aanwezig. Een voorbeeld is ‘rivier- of kanaalwater’ omdat het bedrijf in verband met aan- en afvoer van producten hier is gevestigd en dit ook als waterbron kan gebruiken. Hieronder volgen de voornaamste watersoorten die gebruikt worden voor omzetting naar proceswater.
Drinkwater
Dit kan direct worden afgeleverd door het drinkwaterbedrijf en is vrij van zwevende stoffen. Voor toepassing als proceswater kan verdere behandeling nodig zijn, zoals ontharden. Drinkwater is in principe in iedere gewenste hoeveelheid beschikbaar, maar is relatief duur.
Oppervlaktewater (rivier, kanaal, meer en eventueel zee)
De samenstelling en de beschikbare hoeveelheden van oppervlaktewater kunnen wisselen, dit is vaak seizoensgebonden.
Zwevende stof en algen in het water kunnen leiden tot verstoppingen in fabrieksinstallaties. Deze worden meestal verwijderd door middel van filteren.
Levende organismen, zoals vissen moeten worden geweerd doormiddel van roosters. Hierna moet het water meestal nog verder behandeld worden om te zorgen dat het de gewenste kwaliteit heeft.
Grond- of bronwater
De overheid stelt steeds strengere eisen met betrekking tot het gebruik van grondwater, waardoor de beschikbaarheid voor industriedoeleinden zeer wordt beperkt.
Vaak bevat grond- en bronwater mangaan- en ijzerverbindingen; deze kunnen hardnekkige afzettingen in apparatuur veroorzaken. Daarom dient het water eerst belucht te worden, waardoor ijzer en mangaan oxideren tot onoplosbare stoffen die neerslaan en gemakkelijk te verwijderen zijn door filtratie.
‘Grijs’ of ‘E’ water
Hiermee wordt oppervlaktewater en regenwater bedoeld dat door het drinkwaterbedrijf gedeeltelijk is voorgezuiverd. Meestal is slechts het zwevende stof uit het water gefilterd.
Afhankelijk van de contractuele afspraken tussen het drinkwaterbedrijf en de afnemer kan het ook verder worden voorgezuiverd, waardoor het water uiteraard ook duurder wordt. In het algemeen is deze watersoort goedkoper dan zuiver drinkwater.
bron: Nederlands Watermuseum