Waterextremen
Grootste oase: de Nijl
Het Nijldal, letterlijk Egyptes levensader, is in feite de grootste oase ter wereld. Een oase is een gebied dat gevoed wordt door water terwijl het omliggende land heel droog is. Deze rivieroase heeft een totale oppervlakte van 35.000 km2 en strekt zich uit over 900 km tussen Cairo en Aswan. De oase bestaat uit een smalle strook vruchtbare landbouwgrond, niet breder dan 20km, aan weerszijden van de rivier.
De Nijl heeft twee bronrivieren, de Witte en de Blauwe Nijl, die samenvloeien bij Khartoem, de hoofdstad van Sudan. Hoewel de Witte Nijl veel langer is, komt 80% van het Nijlwater van de Blauwe Nijl, die ontspringt in het Tana-meer, op de Ethiopische hoogvlakte. Iets na de Blauwe Nijl voegt zich ook nog de Atbara bij de rivier.
De langste rivier: de Nijl
De meest zuidelijk gelegen bron van de Witte Nijl ligt in Jinja, Oeganda, 6.695 kilometer van de monding in de Middellandse Zee. De Nijl is daarmee de langste rivier ter wereld. In de noordelijke moerasgebieden van Zuid-Sudan versterken de Gazellerivier (Bahr al-Ghazâl), de Girafferivier (Bahr az-Zarâfa) en de Sobat de waterloop van de Nijl. De laatste 2700 kilometer door Sudan en Egypte heeft de Nijl nergens zijrivieren. De Nijl doorsnijdt over een afstand van ruim 2000 kilometer Oeganda en Sudan, en komt even ten noorden van Wadi Halfa Egypte binnen.
Ten noorden van Cairo begint de Nijldelta; een gebied met een oppervlakte van 20.000 km2, maximaal 250 km breed en 160 km lang. Dit gebied bestaat geheel uit slib dat de Nijl in de Middellandse Zee heeft afgezet. Toen de Aswan-dam in 1971 gereedkwam, kwam aan deze slibafzetting een einde. De Nijl stroomt in twee hoofdarmen naar de zee, de Damiëtta- en Rosetta-arm, nog aangevuld met vele kleinere stroompjes en kanalen. Vroeger bezat de rivier zeven armen, maar vijf daarvan zijn dichtgeslibd. Vier ondiepe brakke meren (‘bahra’) vormen de overgang naar de Middellandse Zee. Deze meren worden van de zee gescheiden door smalle landtongen. De kuststrook van de delta is verder bezaaid met moerassen.
Grootste delta: Ganges en Brahmaputra
De grootste delta van de wereld is ontstaan door de Ganges en Brahmaputra rivier in Bangladesh en de West Bengal in India. Het beslaat een gebied van 75,000 km2.
Rivier met het grootste watervolume: De Amazone
De Amazone rivier ontspringt in het Peruaanse Andesgebergte en wordt vanaf de Peruaanse grens tot aan de stad Manuas de rivier Rio Solimões genoemd en hierna tot aan de mond in de Atlantische Oceaan de Rio Amazonas. Na de rivier de Nijl is deze rivier de langste rivier ter wereld met een totale lengte van 6.500 km. De rivier de Amazonas heeft ongeveer 200 grotere zijrivieren, waarvan een 15-tal een lengte hebben van meer dan 2000 km. Gemiddeld stroomt 250 miljoen liter water per seconde door deze rivier, waarmee zij wat betreft het watervolume de grootste is in de wereld. De breedte van de Rio Amazonas is gemiddeld 4 - 5 km, terwijl haar breedte in de delta bij Belém 300 km bedraagt.
Langste bevroren rivier: de Lena
In het noorden van Rusland zijn er grote overstromingen. Daar zorgt de rivier de Lena voor. Deze stroomt door Siberië dicht bij de Noordpool en is jaarlijks circa 7 maanden bevroren. Elk voorjaar smelt het ijs in de rivier waardoor er enorme overstromingen ontstaan. Het grootste gedeelte van deze rivier blijft echter bevroren. De 4400 kilometer ijsmassa is aantrekkelijk voor avonturiers die de hele rivier te voet of te fiets afleggen.
Grootste zoutwater meer: de Kaspische Zee
De Kaspische Zee is een grote door land omsloten watervlakte en daarmee het grootste zoute meer van de wereld. De oppervlakte bedraagt 371.000 km2. De zee wordt omsloten door Rusland, Kazachstan, Turkmenistan, Iran en Azerbeidzjan.
De voornaamste rivieren die de zee voeden zijn de Wolga, de Oeral, de Terek en de Koera. De Kaspische Zee ligt circa 28 meter onder zeeniveau. Hiermee ligt een groot deel van het kustgebied, waaronder de Kaspische Laagte eveneens onder zeeniveau. Het waterpeil van de zee is de laatste decennia afgenomen, ten gevolge van de geringe hoeveelheid neerslag en de verminderde watertoevoer door stuwdammen in de Wolga. In een ver verleden is de zee echter nog kleiner geweest dan tegenwoordig. De zee is het diepst in het zuidelijke deel; het noordelijke bekken is op de meeste plaatsen zeer ondiep. De beide bekkens worden gescheiden door een ondieper gedeelte dat de verbinding vormt tussen de schiereilanden Apsjeron (Azerbeidzjan) en Tsjeleken (Turkmenistan). Tot de zee behoort ook de nagenoeg afgesloten inham Kara Bogaz Göl in Turkmenistan.
Grootste zoetwater meer: Bovenmeer
Lake Superior of Bovenmeer is het meest westelijke gelegen meer van de Grote Meren op de grens van de Verenigde staten en Canada. Het is met 82.100 km2 het grootste zoetwatermeer ter wereld.
Diepste en oudste meer: het Baikalmeer
Het Baikalmeer in het oosten van Siberië, Rusland is het allerdiepste en alleroudste meer ter wereld. Het herbergt bizarre dieren die je nergens anders zult tegenkomen. Er leven zoetwaterzeehonden, sponzen en de vreemdste kreeftachtigen. Het meer is 600 km lang en gemiddeld 40 km breed. Het is 1630 meter diep en meer dan 30 miljoen jaar oud. De meeste meren zijn niet ouder dan 15 000 jaar en zijn overblijfselen van ijstijden. Het Baikalmeer is echter ontstaan als indirect gevolg van het ontstaan van de Himalaya. Nog altijd bewegen de oevers van het Baikalmeer met ongeveer 2 cm per jaar uit elkaar, en de verwachting is dat er over miljoenen jaren een zee zal ontstaan. Het water van het meer is erg schoon. Het bevat nauwelijks voedingsstoffen, en het is tot op de bodem verzadigd met zuurstof. De koude Siberische winters zorgen ervoor dat het meer in januari dichtvriest en er een aantal maanden een ijspakket van een meter dik ligt. In het meer leven ongeveer 2000 endemische soorten. Dat zijn planten en dieren die nergens anders voorkomen.
Grootste ijsberg: C19A
Uit satellietfoto’s blijkt dat de grootste ijsberg ter wereld in tweeën is gebroken tijdens een storm.
De oorspronkelijke ijsberg was zo groot als het eiland Jamaica (11.000 km2) en droeg de wetenschappelijke naam B15. De B15 zat al drie jaar vast tegen de ijskust van Antarctica in de Ross Zee. De gigantische druk van de golfslag, eerdere stormen en zeestromingen had de ijsberg al erg verzwakt. Een grote storm brak hem uiteindelijk in twee stukken, de B15A en B15J.
Hoewel B15A nog steeds gigantisch is, heeft een ijsberg met de naam C19A met een afmeting van 5659 vierkante kilometer de titel van grootste ijsberg ter wereld overgenomen van B15.
Vriesrecord: Vostok
De Russische poolbasis Vostok heeft het wereldrecord vriezen met –89,2 graden Celsius. Maar er valt zelden sneeuw. Het is er droger dan in de Sahara.
